Roomys #NaNoWriMo2019

Ek wil sommer net begin deur te sê dat ek regtig wonderlike ouers gehad het. Ja, ek en my ma kon lekker vassit in my volwasse dae, maar dis snaaks hoe die lewe is, daar is baie goed wat ek nou verstaan en wat ek dink dat sy selfs beter hanteer het as wat ek ooit sal kan. In 1 Kor 13 staan daar mos dat ons deur ‘n spieël kyk in ‘n raaisel, maar dat ons eendag sal verstaan. Party goed sal ons seker nooit verstaan terwyl ons op aarde is nie, maar eers eendag in die hemel. Ander goed kry ons dalk later in ons lewe tog die voorreg om te verstaan soos ons self die pad loop. 

Ons gesin was lief vir roomys. Net ek was nie eintlik lief vir roomys nie. Die koue maak my neusbeen seer en ek het baie keer naar gevoel as ek roomys eet. Kleintyd was daar nie soveel verskillende geure nie. Rum and Raisin was ‘n groot gunsteling en Neapolitan. Nie een van hulle het my opgewonde gemaak nie. Pienk roomys het my regtig naar gemaak. In my volwasse lewe sou ek later een keer per jaar baie lus wees vir ‘n draairoomys met ‘n flake, maar baie min roomys daarin. Wanneer ek dit dan geëet het, was ek weer versadig vir ‘n baie lang ruk. 

Ek het altyd ‘n vanillaroomys verkies. Sou almal draairoomyse koop, het ek eerder vir my ‘n roomys op ‘n stokkie gekoop, van daardie wat eintlik net geysde koeldrank is. Op ‘n stadium het daar kafees begin om ‘n verskeidenheid kleure en geure roomys aan te hou, nie draairoomys nie, maar ‘n balletjie in ‘n horinkie. Ek kon nogal van daardie roomyse eet, nie elke dag nie, maar per geleentheid.

Om roomys ongeskonde op die plaas te kry, was nogal ‘n storie. Ons het veertig kilometer van die dorp af gebly. Die roomys het al in die eerste plek op pad huis toe begin sag word. Op die plaas het ons nie Evkomkrag gehad nie, maar ‘n enjin en ‘n paraffin vrieskas. Die roomys het gereeld uitgesak en ‘n harde deel onder gevorm. Bo-op was ‘n onsmaaklike skuim. Dit was maar die roomys wat ons geken het. 

Soms het ons ons eie roomys gemaak. Dit was ‘n vreeslike geklits. Die roomys was baie lekker en baie soet, maar hard gevries, nie die ligte roomys soos wat ‘n mens koop nie. 

Op Struisbaai was ‘n kafee wat goeie draairoomyse verkoop het. Dit was Aylesbury. Lieflike roomys. Ook op Struisbaai het ons dieselfde probleem as op die plaas gehad dat die roomys nie meer in die beste toestand is wanneer ons dit daar eet nie. ‘n Draairoomys was egter anders. Dit word daar gemaak terwyl jy staan en wag. 

My ma het toe met ‘n nuwe ding begin. Sy sou een van ons met ‘n bak stuur na die kafee toe om draairoomyse te gaan koop. Al die roomyse word dan omgekeer in die bak en so terugvervoer huis toe. By die huis word die roomys in bakkies geskep. Maklik en lieflik! 

Een aand word my pa opgekommandeer om ses roomyse en ses hamburgers te gaan koop by die kafee. Hy vra wie gaan saam, niemand wil nie. Hy vra ook vir my om hom te help, maar ek is ook nie lus nie. (Ek voel nou nog sleg daaroor.) Bak in die hand is hy daar weg en het lank weggebly. Uiteindelik is hy terug en sê dat hy darem vanaand ‘n %&* werk gekry het. My pa het regtig nooit lelik gepraat nie, dit moes vir hom baie sleg gewees het as hy sover sou gaan en ‘n lelike woord uiter.  

Wat gebeur het: Hy het die hamburgers bestel en die bak vir hulle gegee om die hamburgers in te sit. Intussen het hy solank die ses draairoomyse bestel wat hulle een vir een in sy hande gegee het. Heeltemal te veel vir een mens om vas te hou! Daarná het die groot wag begin vir die hamburgers wat nie opdaag nie. Die roomys het al begin smelt en teen sy hande afloop, maar hy moes bly staan. Uiteindelik het die bak met die hamburgers opgedaag en moes hy met daardie vrag, manalleen terugbestuur huis toe. 

Hoe hy dit reggekry het, weet ek nie. Ons het ons gebreek soos ons lag, want hulle moes net die hamburgers in ‘n sak gesit het en die roomyse in die bak, dan was dit baie makliker! Maar sies tog, dit moes vir hom bitter sleg gewees het. Ek sou woedend gewees het as my mense my so misbruik!

Ek het musiek geneem op skool. Klavier. Hier in my laat hoërskooljare het ek lui geraak vir oefen, maar eksamens wou ek speel. Arme tannie Elsa wat my nog moes aanpor week vir week! Sou ek my graad sewe-eksamen op ‘n Saterdag speel, want hoekom het my pa my geneem? Ek was nie goed voorberei vir hierdie eksamen nie. Party van die stukke het ek nie eers behoorlik geken nie. Ek was oorspanne. Ons het by die kerksaal se klein saaltjie eksamen gespeel. Toe die gehoortoetse gedoen word, sien ek my pa oorkant die straat loop. Met ‘n onsigbare hand het ek aan hom vasgeklou en my eksamen gedoen. Ek hét wel deurgekom, hoe, weet ek nie. 

Toe ek met hangskouers uitkom by die eksamenlokaal, wag my pa vir my buite. “Kom”, sê hy, “kom ons gaan koop vir jou ‘n roomys.” Daardie een was ‘n heerlike troosroomys en het diep in my hart gaan lê. My pa het net geweet hoe.

Toortsie

Ek staan vandag op 24 114 woorde. Min geskryf vandag as gevolg van gebrek aan tyd. Gelukkig het ek dit mos voorsien.

Advertisements

Laerskool Ouplaas NaNoWriMo2019

Laerskool Ouplaas is die skool waar ek die eerste drie jaar van skoolonderrig ontvang het. Dit is ook die skool waar my seuns hulle eerste paar jaar van skoolonderrig ontvang het en ook waar my pa in die laerskool was. Ons broers was ook daar. Ook my niggies en nefies wat in daardie kontrei gebly het. 

My pa het nog met ‘n perd skool toe gery, ek was bevoorreg om met ‘n skoolbus te kon skool toe gaan. Die skoolbus het ons by die huis kom optel. Eintlik is dit blykbaar teen die reëls, maar omdat die pad oor ons werf gery het en hulle dan ook twee ander gesinne kon optel as hulle so ry, was dit toegelaat. 

Die dag toe ek skool toe is vir die eerste keer, was dit ook die eerste keer wat die bussie gery het. Voor dit moes die ouers self hulle kinders by die skool besorg. Of eerder, ek dink dit was die eerste keer wat daardie roete bedien is met ‘n skoolbus. 

Die nuwe bus was ‘n groot opgewondenheid. Dit was ‘n vyftiensitplekbussie wat by oom Perry-hulle begin het en orals langs die pad kinders opgetel het tot by die skool. Daar is twee motorhekke op ons werf waaroor die bus moes ry en my ma het stringe van kreukelpapier gemaak en die hele motorhek toegespan. 

By die eerste motorhek het die bus ewe gestop en Dawie het uitgeklim om die ‘hek oop te maak.’ Ons het egter gewys dat hulle deur die kreukelpapier moes ry, natuurlik tot groot opwinding vir almal in die bus en ook vir ons. Toe die bussie stop en die deur oopgaan, klim ek dadelik in en gaan sit langs Wilfred, ‘n seuntjie wat ook in Sub A was, nes ek. Ons het mekaar geken, ons ouers was baie goeie vriende en hy het op so ‘n kort bankie gesit waar twee kinders kon sit. Dit was vir my glad nie vreemd om by hom te gaan sit nie. Vir my broers was dit egter ‘n groot bron van spottery dat ek sommer met die eerste intrapslag langs ‘n seuntjie gaan sit het. 

As jongste in die gesin en ook nog die enigste dogter, het ek maar baie deurgeloop onder my broers en hulle gespot. Dit was nie aldag maklik nie en ek is ook nie altyd met die oulikste en skerpste outjies gespot nie. Sonder dat enige iemand dit besef het, het dit sy merk gemaak en het so iets lewenslank ‘n invloed op ‘n mens. 

In Laerskool Ouplaas was daar in daardie dae omtrent sestig kinders in die skool. Die skool het aansienlik kleiner geraak en het sowat twintig kinders gehad toe ons seuns daar was. Die skool het vir baie lank ‘n oorlewingstryd gevoer totdat dit op die ou end sy deure moes sluit. 

Die grond waarop die skooltjie staan, is deur my oupagrootjie aan die kerk geskenk. Wanneer watter geboue opgesit is, weet ek egter nie. Daar was ‘n kerksaal op die gronde waar ons as gemeenskap van Ouplaas baie byeenkomste gehad het. Die oorspronklike skool het slegs een vertrek gehad wat gebou is met geld wat my oupa geskenk het vir daardie doel toe my oom verdrink het. 

My oom Daantjie het by Hamerkop verdrink terwyl hy visgevang het en ‘n fratsgolf het hom afgeslaan van die rots af. Daardie dag was my oupa-hulle ook op pad na Hamerkop met ‘n lorrietjie om daar te gaan vakansie hou, maar die jongmanne het solank vooruit gegaan op hulle perde.  Toe oom Daantjie van die rots afgeslaan is, het een van die ander wat daar was, op die perd gespring om hulp te gaan soek en vir oupa-hulle gekry langs die pad waar hulle op pad was met die lorrietjie. My oupa het blykbaar dadelik besef daar is fout toe die perd van voor af kom. Duikers is ingeroep om te kom help soek, maar hulle kon nooit sy liggaam vind nie. Hy was twintig jaar oud. Sy spaargeld is toe gebruik om die klaskamer te bou. 

Die Departement van Onderwys het later nog ‘n klaskamer aangebou. 

Die skool het drie juffrouens gehad, een vir Sub A en B, een vir standerd een tot twee en die skoolhoof vir standerd drie tot vyf. Die kindertuin, naamlik Sub A en B’s het in die saal skoolgegaan. In daardie jaar het die Departement toe nog ‘n klaskamer gebou. Dit was ‘n houtgeboutjie en ook dit was ‘n groot opwinding toe ons die spinternuwe gebou kon betrek. 

Waarvan ek natuurlik die meeste kan onthou, is die spelery, want ons het gespeel. Dit is ‘n plaasskool, so dit was regtig plaas. Die skoolgrond was nie met sement of teer bedek nie, dit was maar net gewone plaaswerf met grond en klippies. Daar was wel swaaie waarop ons kon ry. Ons het onder die bloekombome gespeel: Aan-aan, wegkruipertjie, Alley Rose, wat nog alles. Speletjies wat plaaskinders speel met klippe en stokke en grond. Die heel lekkerste speeltyd was ná tweede pouse wat die groot kinders nog weer terug klas toe is, maar ons kindertuin dan klaar was vir die dag en moes wag totdat die bus later die middag terugry. 

Terloops, my broer was een keer so in die moeilikheid toe hy een oggend in die wasem teen die ruit geskryf het met sy vinger! Die oom wat die bus gery het, het hom amper van die bus afgegooi. Sies tog, hy was dalk oor iets heeltemal anders gefrustreerd, vir al wat jy weet. 

Vrydae kon ons ‘n geldjie saamneem. Regoor die skool was ‘n winkel, maar ons kon nie elke dag winkel toe stap om lekkers te gaan koop nie. Die grootpad het tussen die skool en die winkel verby geloop. Vrydae kon ons dan eerste pouse ‘n lekkertjie gaan koop het by die winkel. As die pouseklok lui, het almal uitgestorm winkel toe. 

Oom Eric Pratt was die winkelbestuurder en ons was almal baie lief vir hom. Hy was ook ‘n kindervriend en het baie geduld met ons gehad. Ouplaas se winkel was ‘n kleinerige winkel. Daar was ‘n poskantoortoonbank en ‘n lang winkeltoonbank. Nie eintlik winkelrakke vir selfhelp nie, alles was agter toonbanke. Jy het vir oom Eric gevra wat jy nodig het en hy het dit aangegee. Dis eers later jare wat Suidhoek dit gemoderniseer het en winkelrakke ingesit het waar mense self kon koop. In die vertrek langsaan was die hardeware, dink ek. Ek het nooit eintlik in hardeware belang gestel nie. 

Die lekkergoed was in bakke op die toonbank. Jy het vyf sent se loslekkers gevra en dan sou oom Eric met ‘n koerant ‘n keël vou en die lekkers daarin gooi en dit toevou. Daar was sekerlik ander lekkers en tjips ook om uit te kies. 

Op een so ‘n Vrydag het ons, soos die gewoonte was, gehardloop om ons lekkers te kan gaan koop toe die pouseklok lui. Net voor ons oor die grondpad hardloop, is daar ‘n redelike skuinste en net daar slaan ek toe neer. Dit was in die winter en ons het sykouse gedra. Swartes. My bene was stukkend, sykouse vol gate, mens kan mos dink op ‘n grondpad en klippe dat jy nie heelhuids daar sal uitkom nie. Ai, ek het myself behoorlik bejammer. Ek het wel oorleef, al was dit net-net. 

Later die dag het ons sangklas gehad. Die hele skool het saam sang gehad. Ek twyfel of die juffrou musiek kon lees, maar dit maak nie saak nie. Ons moes daardie dag leer huppel. Juffrou Paula het gevra wie kan huppel, en ek kon. Die kinders het so in ‘n sirkel gestaan en ek moes al om die sirkel huppel, stukkende knieë en kouse vol gate en al. 

Baie jare later het hierdie insident weer te voorskyn gekom tydens ‘n Transformasie Gebedsbedieningsessie (Transformation Prayer Ministry, TPM) wat met my gedoen was. Tydens daardie sessie het ek gehuppel, maar het later gevoel of ek vlieg. Wonderlik! Ek wonder nou baie keer of daardie gehuppel toevallig was en of juffrou Paula sommer net baie oulik was en of sy geweet het dat juis dít vir my die wêreld se goed sou doen.

Dit laat my dink aan my ma wat, toe sy ook nog in Sub A was, nie in die skoolkonsert ‘n plekkie gekry het nie. Sy was baie ontsteld daaroor en sy vermoed dat my ouma dalk met die onderwyser gaan praat het. Ek kan dit beswaarlik glo, want ouma Lenie was nie iemand wat sommer ‘n onderwyser sou gaan aanspreek het nie. Wat wel gebeur het, was dat my ma die volgende dag ‘n plekkie in die konsert gekry het, ek dink sy was ‘n blommetjie. 

Ek dink nou sommer aan hoe koud ons soms gekry het. Dit was nog voor die tyd van skoolsweetpakke. In die winter het ons steeds mos maar ons skoolhemp van katoen aangehad by ons skoolrok met sykouse daarby. Seker darem ‘n trui vir die koue. Ek dink ook nie ons kon pouses binne gebly het nie. Ek kan onthou dat ons soms almal so styf teen mekaar gestaan het in ‘n poging om warm te word. 

Plaasskole is lekker. Plaasskole is knus. Die kleiner klassies kan help dat kinders dalk meer individuele aandag kan kry. Die feit dat daar ‘n paar grade in een klas is, help die sterker kind om sommer solank van die volgende jaar se werk ook te leer wanneer die juffrou met die ander klasse besig is. 

Plaasskole het egter ook sy beperkings. Ek dink dit moet ‘n geweldige uitdaging vir ‘n onderwyser wees om meer as een graad tegelyk aan te bied. Dit kan ook ‘n beperking wees omdat dieselfde onderwyser alle vakke moet aanbied en nie noodwendig in almal goed is nie. Wanneer ‘n kind dan vir ‘n paar jaar noodgedwonge by dieselfde onderwyser in ‘n sekere vak onderrig moet word, mag dit probleme skep as die onderwyser nie baie goed is in daardie vak nie. 

Iets anders wat ook sleg kan wees in ‘n plaasskool, is die feit dat daar min maatjies is. Soms is daar net een of selfs twee dogtertjies in ‘n jaargroep. Is hulle nie goeie maats nie, kan ‘n kind baie maklik uitgesluit voel omdat daar nie ‘n groot keuse van maats is nie. 

Aan die ander kant is die blootstelling wat kinders in plaasskole kry, ongelooflik. Kinders word gedwing om aan alles deel te neem. Die sportiewes én onsporttiewes neem almal deel aan elke sport wat aangebied word, net so met die kultuur. Almal speel in die skoolkonsert. Sodoende word daar gebalanseerde kinders ontwikkel. Ek is baie dankbaar vir die feit dat ek ‘n rukkie in ‘n plaasskool was, net so dat my kinders ook daardie voorreg kon hê.

Toortsie

Woordtelling tot op hede: 21503

Tuine en tuiniers NaNoWriMo2019

Met ons wat so ver van die dorp af gebly het op ‘n grondpad, kon my ma nie aan al wat vereniging was, behoort nie. Sy het aan die Blommeskool behoort. Dáár het hulle blomme gerangskik en tuin gemaak. 

My ma kón blomme rangskik volgens die nuutste mode. Ek kan nou nog nie blomme rangskik nie en druk dit net in ‘n pot, ek noem myne ‘indrukkings’, want dit is wat dit is, net indrukkings en ek twyfel of dit aan die Blommeskool se standaarde sal voldoen. 

Daar in die droë Bosfontein het my ma ‘n lushof van ‘n tuin gemaak met bome en struike en blommetjies, bruggies en paadjies, klippe op die regte plek. Sy het deelgeneem aan tuinkompetisies en het gewoonlik baie goed gedoen. Waar die water vandaan gekom het, weet ek nie, dit was lank voor skemawater. Sy het ure in die tuin spandeer. 

Aan die onderpunt van die tuin was ‘n groot dam en ‘n tuinhuisie. Ek dink dat die dam in die ou dae gebruik was om die groentetuin, wat net aan die ander kant van die tuin was, van water te voorsien. Of die blomtuin ook uit daardie dam natgelei is, weet ek nie. Ek vermoed my pa het windpompwater daarvoor aangelê.

Daar was twee manne wat in my leeftyd in ons tuin gewerk het: Oupa en Koos*, wie se naam ek om ‘n baie spesifieke rede verander het. 

Vandat ek maar kon onthou, was Oupa in die tuin. Hy was ‘n Xhosa-man wat volgens my pa gehelp het om aan Bredasdorp se silo’s te bou. Toe die silo’s klaar gebou is, het hy by ons begin werk. Dit was nog voor my geboorte. 

Ons was lief vir Oupa. En hy vir ons. Hy was ‘n kindervriend. Ek wonder hoeveel tyd ek in sy geselskap deurgebring het. Jaar vir jaar is daardie hele tuin met plantjies geplant, een vir een. Eenjariges. Oupa het dit gedoen. Geduldig. En sou ek vir hom wou help plant, sou hy geduldig vir my toelaat. Netjies in rytjies. Om en om die grasperk. Heel voor in elke bedding was twee rytjies gesiggies. Daar was ranonkels, in die skadukant rye en rye cinerarias. Leeubekkies. Ag, noem maar op, dit was daar. Tuin behoorlik uitgelê. Niks uit plek nie. Goed beplan. Oupa was die man wat dit versorg het. 

Oupa was ook die man wat ‘n ogie oor ons gehou het. Wou ek ‘n bietjie op ‘n ponie ry, sou hy die ponie vang en opsaal. Een dag het ek en ‘n maatjie besluit om Ouplaas toe te ry met die ponies. Ek dink beslis nie ons was al oud genoeg om so ‘n rit alleen aan te pak nie. Ons het net mooi by die grootpad gekom, toe die ponie my kamtig afgegooi het, waaroor ek nou baie sterk twyfel. Op daardie stadium het my pa met ‘n stofstreep daar aangekom om ons te keer. Hoe die ponies weer by die huis gekom het, weet ek nie. Dalk het oupa saamgekom om hulle weer terug te kry by die huis. 

Ek het nooit weer daarná op ‘n ponie se rug geklim nie, ook nie op ‘n perd nie, behalwe so ‘n paar jaar gelede wat ek op Struisbaai op ‘n perd se rug geklim het en iemand vir my gesê het ‘n mens kan op ‘n afstand sien dat ek nie kan perdry nie. Ek was lekker oorgewig op daardie stadium en die perd het gekreun onder my! Dit was seker maar ‘n kleinerige perd!

Op ‘n stadium was ek weer lus vir perdry en het dit vir my pa genoem, waarop hy geantwoord het dat ek dit dan elke naweek sal moet doen, ‘n mens kan nie net af en toe op ‘n perd ry nie, ‘n perd raak dan steeks. Ek het dit maar eerder gelos, bang dat ek nie daarby sou kon hou nie. 

Baie baie jare later is ek een keer na ‘n ooievaarstee vir ons buurvrou op ons buurplaas, daar waar ons toe gewoon het. Ons dogter was net gebore, nog ‘n ou pap babatjie, toegedraai in ‘n wit kombersie. Toe ek daar uitklim, sien ek vir Oupa ‘n entjie verder staan. Hy het seker saam met my broer gery, of iets. Pikswart baadjie en langbroek aan. Martjie was ‘n spierwit babatjie met wit kleertjies aan, toegedraai in ‘n wit kombers. 

Toe ek vir Oupa sien staan, stap ek dadelik na hom toe met haar in my arms. Hy kom ook dadelik om vir my te groet. Hy het haar by my gevat en daar staan hy, die groot, swart man in pikswart geklee met die bondeltjie wit in sy arms. Daardie gesig sal ek altyd diep in my hart bêre. 

Hoeveel keer as ek op Bosfontein gekom het met my kinders, sou hy hulle kom haal om op te pas. Een keer het ek vir Martjie in die kombuis gelos en seker net iets in die kamer gaan haal. Toe ek weer in die kombuis kom, was sy weg. Buite gekom, loop Oupa rond met haar in sy arms. Al wat hy gesê het was dat die kind gehuil het en niemand het gekyk nie. 

Koos* het eers in my hoërskooljare in die tuin kom werk. Hy het ‘n baie unieke eienskap gehad: Hy het ses vingers aan elke hand en ses tone aan elke voet gehad. Hy het altyd ‘n groter nommer skoen gedra en dan ‘n sny aan die binnekant van die skoen gemaak sodat die ekstra toon daar kon deursteek. Sjoe, dit moes darem maar ongemaklik gewees het met die tone wat so na binne wys. 

Sy seun, Mannetjie*, wie se naam ek ook verander het, het later jare in my ma se huis gewerk. Hy kón kook soos min. My ma het hom geleer en hy het die heerlikste kos uit resepteboeke uit gemaak. Ek moet darem sê, in ons huis is daar altyd baie lekker geëet. Sara was net so ‘n uitstekende kok en sy kon nie eintlik lees nie. Tog het sy uit die resepteboeke gekook. My ma sou vir haar die resep lees vir die eerste keer en daarná het sy die kos gemaak soos min mense haar kon nadoen. Elke middagete was ‘n feesmaal en sou my ma mense oornooi, was alles net van die beste. Wat ‘n voorreg!

Terug by Mannetjie*. Hy het, nes sy pa, ‘n ekstra vinger aan elke hand gehad en ‘n ekstra toon aan elke voet. Tog het hulle hande en voete verskil. Die een s’n was net ‘n ekstra vinger of toon soos al die ander vingers en tone. Sy hand en voet was net breër om die ekstra vinger of toon te akkommodeer. Die ander een s’n was basies ‘n los toon wat hier uit die middel van sy voet uit dwars gegroei het. Die ekstra vinger was ook so ‘n klein vingertjie aan die pinkie se kant. 

Ek was nie ‘n goeie tuinier nie. Ek het van ‘n mooi tuin gehou, maar nie om heeldag in die tuin te werk nie. Vir die eerste aantal jare het ek ook nie ‘n tuinman gehad wat vir my gehelp het nie, dus het daar baie min aangegaan in die tuin. Dit kan ook ‘n duur speletjie wees om ‘n tuin behoorlik uit te lê, wat ek natuurlik nie kon bekostig nie. 

Toe ons Uitkyk toe trek, het ek ‘n tuinman geëerf saam met die tuin. Wát ‘n plesier! Die vorige boervrou het baie moeite met die tuin gedoen, alles was kleurgekoördineerd geplant, elke boom en struik op sy plek. Klok moes net sorg dat dit netjies bly. 

Met tyd het hy egter begin om plantjies uit te plant en was die kleure nie meer heeltemal so mooi georden nie. Nie dat ek regtig omgegee het nie, ek het óók begin saadjies gooi en steggies indruk, waar daar ook al ‘n plekkie was. Dit het ‘n regte bont mengelmoes geraak en ek was mal daaroor. Later het Kate in die tuin gewerk. Tuinwerk was haar liefde en ‘n mens kon dit duidelik sien.

Ek en Klok het ‘n mooi verhouding gehad. Hy was ‘n dierbare mens en ek het hom toegelaat om sommer self met die tuin aan te gaan. Hy het ‘n vreemde plantjie daar iewers in die tuin gehad wat hy gesê het sy twak was. Na baie jare het ek een dag gewonder of dit nie dagga is wat hy in my tuin kweek nie en het hom toe gevra om dit te verwyder. Toe Gaaf die dag die gif gedrink het, het ek dit vir hom vertel en sy antwoord het my net laat besef hoeveel insig die ou man het. Later jare het hy tering gekry en ek moes daagliks vir hom sy pille gee, wat vir my ‘n groot uitdaging was om te onthou. Ongelukkig is hy toe oorlede en het ons nooit die reeks pille voltooi nie. 


Nou maak ek glad nie meer tuin nie en sorg my man vir ons tuin. Ek hou daarvan. 

Toortsie

NaNoWriMo Vordering

Mikpunt: 50 000 woorde voor 30 November.

1/10 = 5 000 woorde – 3 November

1/4 = 12 500 woorde – 7 November

1/3 = 16 667 woorde – ek werk nog daaraan.

Geskryf sover: 15 184.

Ek is nog heeltemal binne die beplanning. Om 50 000 woorde in November te skryf, moet ek probeer om 1667 per dag te skryf. Ek is dus ‘n dag se skryfwerk voor vir daardie dae wat ek nie die tyd sal hê nie.

Dankbaar.

Toortsie

Op Saterdagaand, 9 November, staan ek op 17281 woorde. Baie dankbaar. Die 1/3 merk oorgesteek. Nou mik ek vir 20 000, wat 2/5 is, of 40%.

Begrafnisse NaNoWriMo2019

Ek kan nie onthou van soveel begrafnisse wat ek as kind bygewoon het nie, maar sommige van hulle staan tog vir my uit. 

Ek was sommer nog klein toe twee van my maats se ma’s kort na mekaar oorlede is. Sommer nog op ‘n jong ouderdom. Beide hierdie tannies se begrafnisse was gehou uit oom Kosie en tannie Johanna in die huis op Spitskop. Die een was Franco se ma, maar dis baie vaag en ek kan dit nie so goed onthou nie. Wessel se ma se dood kan ek beter onthou, ek dink ek was ongeveer Sub B rond. Wat ek onthou, is die groepie vriende om die graf in die familiekerkhof op die plaas. En dat ons aan die buitekant van die kerkhoffie gestaan het, die naaste familie was seker binne. Daardie kerkhoffies is mos maar eintlik baie klein.

Familiebegraafplase op plase is hier by ons ‘n algemene gesig. Ons de Wet-familie het ook ons kerkhof op my oom-hulle, oom Eddie en tannie Dinah van Eeden se grond, Driefontein. Hulle kinders en kleinkinders woon tans daar. Driefontein is die oorspronklike familieplaas van die de Wet’s. Heelwat van my voorgeslagte is daar begrawe soos my oupa en ouma en ook my boetie wat gesterf het by geboorte. 

Alhoewel ons maar net ses kilometer van Ouplaas se kerksaaltjie af is, is die begrafnis elke keer uit ons huis gehou wanneer iemand in ons kerkhof begrawe is. Eers my ouma toe ek in standerd drie was, en later my neef, Dewet van Eeden (vE). 

Hy het verongeluk presies twee dae ná sy twintigste verjaarsdag. Hy was in die lugmag op daardie stadium en hulle het teruggevlieg van Valhalla af, as ek reg onthou. Vier lugmagoutjies in ‘n privaatvliegtuig. Die vliegtuig het aan een van die outjies se pa behoort. Daar was probleme met die vliegtuig se radio en hulle kon eers nie vertrek nie. Uiteindelik is hulle in uiters gure weer weg en het verdwyn. Ek weet nie of die radio toe weer moeilikheid gegee het nie, maar hulle het in die digte mis teen die berg vasgevlieg tussen Oudtshoorn en Mosselbaai. Sou hulle slegs drie meter hoër gevlieg het, sou hulle dit gemaak het en was dit oop lug tot by Riversdal waar hulle sou land.  Vir ‘n week lank is daar landwyd na hulle gesoek. Daar was selfs die vrees dat hulle uitgewyk het vir die slegte weer en in vyandige Mosambiekse gebied beland het, maar genadiglik was dit nie die geval nie. Genadiglik is hulle gevind en kon hulle ouers van hulle afskeid neem. 

Dewet vE se begrafnis is uit ons huis gedoen. Biduurbanke is ingedra, elke moontlike stoel, ons groot sit- en eetkamer is volgepak, ook die groot stoep buite. Almal was tjokkenblok vol, daar het nog mense op die gras ook gestaan, of hulle kon hoor wat die dominee gesê het, weet ek nie. As so ‘n jongmens sterf, kom daar baie mense. Ons het redelik voor in die stoet gery, en ons was al lankal by die graf, geparkeer en uitgeklim, toe het die string karre steeds gekom en gekom. Dit het ‘n geweldige indruk op my gemaak. 

‘n Landsvlag is om sy kis gedrapeer met sy lugmaghoed bo-op. 

Ek kan goed huil by ‘n begrafnis. Ek hoef nie eers die persoon te ken nie, as die familie die kerk instap, trek my keel toe en loop die trane. My eie Dewet-kind het in sy hoërskooljare ‘n ou tannie besoek. Dit was ‘n projek van die skool. Kinders het ‘n bejaarde aangeneem en dan op ‘n gereelde basis besoek. Ek het die tannie een keer ontmoet in die bank. Kort daarná is sy oorlede. Ter wille van my kind besluit ek om die begrafnis by te woon. Ek en my vriendin, Suria. Ek neem aan sy het die tannie geken.

Daardie dag breek my sluise toe behoorlik, ek huil sommer vir my kind se verlies, die tannie was regtig goed vir hom. Arme Suria kry my so jammer, dink by haarself dat ek darem baie lief moes wees vir die tannie. Op ‘n stadium, so tussen die snikke deur, sê ek vir haar dat ek die tannie glad nie geken het nie. Sy wou haar breek!

Dawie Beyers het daardie tyd by ons gewerk, ek was die bestuurder van ons vervoerbesigheid en Dawie het my gehelp. Toe ek met dikgeswelde oë by die kantoor aankom, het hy aanbeveel dat ek myself as ‘n roubeklaer kan uithuur. Ek sou blykbaar goed kon geld maak daarmee. Sê hy. 

Dawie was ‘n wonderlike kollega en vriend. Sies tog, hy het ‘n baie lang stryd teen kanker gehad wat hy op die ou end verloor het. Sy ouers moes al drie hulle seuns die een na die ander begrawe. Dit wens ek nie my vyand toe nie. Hulle was só sterk. Oom Perrie en tannie Daphné, ek eer die manier wat julle die verlies van julle drie seuns verwerk het. 

Dawie was eintlik aanvanklik meer my broer, Gaaf, se vriend. Ons het later jare maats geraak. Die einste Dawie het vir my so ondersteun met Gaaf se begrafnis, sonder dat hy dit eers besef het. 

Gaaf is op ‘n nuwejaarsdag oorlede, twee weke na sy dogter, wat verongeluk het met haar motorfiets. By haar roudiens het ek so sleg gevoel dat ek nie by Gaaf gaan inhaak het toe hy so verskriklik hartseer was nie. Met sy roudiens was ek geweldig ontsteld.

Toe ons as familie instap in Struisbaai se kerk, staan Dawie toevallig aan die kant van ‘n ry in die paadjie se kant. Hy het vorentoe gekyk, nie na die familie se kant toe nie. So in die verbyloop het ek net so aan sy bo-arm gevat en dit gedruk. Dit was vir my ‘n baie moeilike begrafnis. Daar was baie dinge wat ek moes verwerk. Met die uitstap na die diens het ek gevlug en vir baie lank eers agter ‘n muur gaan staan.

Ek was in standerd drie toe my ouma oorlede is en in standerd vyf toe my tannie oorlede is. My pa-hulle was vyf kinders, en daar was ‘n baie groot gaping ná die eerste twee kinders gebore is, omtrent dertien jaar, voor ouma nog drie kinders gehad het. My tannie Jakoba was die oudste terwyl my pa die tweede jongste was. Tipies wat gebeur, is dat wanneer iemand doodgaan, mense oor die persoon praat. Die mense het gewonder of oom Wienand-hulle nou op die dorp gaan woon, of nie. Ek, muis met groot ore, het die gewonder gehoor en sommer vir tannie Rita gaan vra wat hulle plan was. Dit was blykbaar verkeerd, ai tog. Uit die mond van die suigeling sal jy die waarheid hoor, né.

Ek het ‘n ietwat vreemde uitkyk oor begrafnisse. Ja, ek huil tog te lekker by elke begrafnis, maar familiebegrafnisse is vir my op ‘n vreemde manier eintlik baie lekker so te midde van die hartseer. By só ‘n geleentheid sien ‘n mens gewoonlik familielede wat jy min sien en kuier almal gewoonlik lekker saam. Baie keer kom die familie al die vorige aand bymekaar en word dit eintlik ‘n lekker saamweesgeleentheid. Op die ou end kan ‘n begrafnis uitdraai in ‘n groot lekkerte.

So ‘n jaar of wat gelede het ons ‘n groot familiesaamtrek gehad by Pieter en Celia op Bosfontein. Al my oupa en ouma se nasate was daar. Die eerste amptelike bymekaarkom was by die kerkhof. Die meeste van die familie het op Waenhuiskrans by Die Herberg gebly. André het ‘n bus gereël om die klomp daar te kry. Om een of ander rede het ons self gery, nie met die bus nie. O ja, ons moes my ma by die ouetehuis oplaai.

Ons het egter baie lank gewag, die bus het aanmekaar gebreek op pad. Stuk-stuk het ons daar opgedaag, al die oues van dae ook. Lekker sit en gesels daar tussen die grafte. My Inka-lelies was in volle blom en ek het solank flesse vol blomme op elke graf gesit. Francois Potgieter het ‘n baie mooi boodskap gebring daar in die begraafplaas.

Ná die tyd het ek gehoor dat daar meer mense by die geleentheid teenwoordig was as wat ons met die oog kon sien. Dit klink my ouma Ellie het ‘n ogie kom gooi oor ons lotjie. Iemand het ook blykbaar die span ponies daar verby gejaag. Ek weet van die ponies wat daar verby gehardloop het en die vreemde windjie wat gewaai het, so, wie is ek om te stry of hulle daar was, of nie? Wel, ek dink ons het heel oulik uitgedraai, Ouma kon maar trots wees op ons!

Toortsie