Hospitaal – NaNoWriMo2019

Met my rug wat my elke oggend laat wakker kreun en self aan die strek raak, kan ek nie help om te onthou van Dr du Preez in Worcester nie. Of hy werklik ‘n dokter was, weet ek nie, ons het aanvaar hy is ‘n dokter. Hy was ‘n chiropraktisyn. 

As jy een maal ‘n rug het, het jy altyd ‘n rug, dit is nou maar ‘n feit. Ek het ook baie self bygedra tot die seer rug, besef ek nou. Swaar goed opgetel, ek was mos sterk. En nie lui nie. Onnodig gerek om goed wat hoog is by te kom, ek doen dit steeds, maar dink nie dat dit regtig ‘n faktor is nie. Ek kan vir geen oomblik dink dat my gehardlopery in marathons enigsins goed was vir my rug nie, daardie gestamp is net te erg. En dan, die vlegselpeloton. 

Bredasdorp het ‘n dogtersdrilpeloton gehad. ’n Vlegselpeloton. Mnr Eps Joubert het ons afgerig en ons het aan kompetisies deelgeneem. Ons het vrek goed gedoen, maar kon net nooit vir Montagu wen nie. Ons ander groot kompetisie was Zwaanswijk. Dan het ons altyd ‘n naweek in Gordonsbaai gaan bly en gaan deelneem aan die kompetisie in die Kaap. Baie skole het deelgeneem en vandag nog, as ek sekere Kaapse skole se name hoor, onthou ek dit van daardie tyd. Ons het altyd tweede gekom. 

Ongelukkig was daardie gestamp regtig nie goed vir ‘n rug wat klaar nie so lekker is nie. Soms het dit, as ons klaar is, gevoel of my rug gegiet is in gips, so styf was dit. Die einste mnr Joubert het Dr du Preez aanbeveel en so het ons ryery Worcester toe begin. 

Dit was ‘n geruk en gepluk van eerste water, ons het sommer gepraat van die ruk-en-plukdokter. Die gepluk op die bed het nog gewerk, maar as hy nou heeltemal klaar was, moes ek op ‘n stoel sit en dan het hy my nek gepluk. Ek het later bang begin raak, so bang hy beskadig my nek. Dit het regtig gehelp en ek het baie beter gevoel daarná. Die ryery het net te erg geraak. 

Om fondse in te samel, het ons skool ‘n wakkerblykompetisie gehou. Ek dink nog dit is van die beste en maklikste maniere om fondse in te samel, jy betrek die hele dorp. Selfs mense wat nie so baie kan gee nie, maak ‘n bydrae omdat die konsep toelaat dat iemand min geld kan gee. 

Toe ek jare later by Bedford skoolgehou het, het ek ook ‘n wakkerblykompetisie gereël om fondse in te samel vir die matriekafskeid. Ons het goeie fondse ingesamel, genoeg vir die matriekafskeid se begroting, maar ek is ‘n swak delegeerder en het nie genoeg gebruik gemaak van die ander onderwysers om my te help om die kinders wakker te hou nie. Teen Saterdagaand was ek en die kinders ewe moeg. Ek kan onthou dat ons iewers die Saterdag pannekoek gebak het.

Ons moes vir 36 uur wakker bly, van die Vrydagoggend sesuur tot die Saterdagaand sesuur. Ons staan mos almal sesuur die oggend op om reg te maak vir skool en is die heeldag by die skool. Dan bly ons daar tot die Saterdagaand. Die Vrydag is maklik, ons is nog almal wakker. Vrydagaand hou ons groot braai daar by die skool en dans en lawaai die hele nag deur. Saterdagoggende, so van drie uur af, is die groot uitdaging om die kinders dan nog wakker te hou en ek kan nie onthou wat die onderwysers alles uitgedink het om dit te doen nie. Elke uur is roll call gedoen om te sien of daar nog nie ‘n kind weggeraak het nie. Of daar nie wel iewers iemand ‘n uiltjie geknip het nie, kan ek ook nie belowe nie. 

Almal wat wou deelneem, en dit was omtrent die hele skool, het borgvorms gekry waarop mense jou kon borg per uur wat jy wakkergebly het. Een sent per uur, of ‘n rand ‘n uur, of hoeveel ookal. Die sleg van dit is dat die kind weer na die tyd al die fondse wat beloof is, moes gaan insamel. Gelukkig was daar baie mense wat reken dat jy dit in elk geval sal doen en dan sommer al in die begin geld gegee het. 

Verskillende mense het verskillende maniere om wakker te bly. Almal neem dit sekerlik ook nie ewe ernstig op nie. Ek sal nooit vergeet van die seun wat vuurhoutjies tussen sy wenkbroue en wangbene ingedruk het om sy oë te probeer oophou nie. Of dit gewerk het, weet ek nie. 

Vir my om wakker te bly, moet ek besig bly. Hoe moeër ek raak, hoe aktiewer raak ek as ek moet wakker bly, sekerlik tot groot irritasie van ander. Maar ek het my ingeskryf vir so ‘n kompetisie, ek moet dit mos maak! Want as die slaap my eers gewen het, is dit verby! Ek dink darem dat ek teen die Saterdagmiddag ook erge pap wiele sou hê. Iewers deur die nag het ek skeef getrap. Mnr du Plessis is met my hospitaal toe. Ek het ‘n ligament verrek. Die res van die tyd is ek toe hoppetiehop. Niks te ernstig nie. 

Ek was nog klein toe ek een keer ‘n graat in die keel gekry het. ‘n Visgraat. Ek dink ek het die aand in die bed geëet. Sou ek siek gespeel het, of sou ek sommer net lus gehad het om in die bed te eet?  Wie eet vis in die bed? ‘n Kleine stukkie graat het in my keel beland en vasgesit. Dit was nou ‘n storie, hoor! My pa moes my inbring hospitaal toe sodat die dokter dit kon uithaal. 

Om te dink dat my pa later jare dood is as gevolg van ‘n stukkie been wat hy per ongeluk ingesluk het. Bees briscut. Borsbeen. Die stukkie been het ‘n gat in sy slukderm gemaak wat sy dood veroorsaak het. Dit was ‘n lang proses van baie pyn en pogings om hom te help. 

Ek was in sub B toe my mangels uitgehaal is. Sjoe, die nul per mond was verskriklik! Of hulle in daardie jare net baie strenger was en of dit normale prosedure na ‘n mangeloperasie was, weet ek nie. Vir die eerste dag mag ek nie eers vloeistof ingeneem het nie, net my mond uitspoel met daardie pienk water. Dan het ek maar so effens gesluk daaraan. Dag twee mag ek darem water gedrink en seker ‘n bietjie jellie geëet het. 

Dit was egter nie net ‘n mangeloperasie nie, maar sommer ‘n tande-operasie ook! Daar was chaos tussen my tande op daardie stadium van my lewe, my tande was in ‘n verskriklike toestand. Ek het geweldig tandpyn gehad. Een dag het my ma-hulle met my Hermanus toe gery, tandarts toe. Bredasdorp het nie toe ‘n tandarts gehad nie. Ek het vir die man gesê watter tand pyn, sê nou maar, die regterkantste kiestand. Hy voel hy weet beter en trek die linkerkantste kiestand! Waar in jou lewe het jy al van so iets gehoor? Daarná het ek geweier om weer my mond oop te maak vir ‘n tandarts en met my mangeloperasie is my botande toe sommer op ‘n streep getrek.

Ek moes ‘n hele paar dae in die hospitaal bly, anders as nou wat hulle ‘n mens so vroeg as moontlik ontslaan. Dit voel dan nou vir my of ek toe net so lank in die hospitaal gebly het as wat ek nou na my histerektomie gebly het? 

Dalk is dit in alle laerskole so, maar die lekkerte van hospitaal toe gaan as jy in Laerskool Ouplaas was, was dat die hele skool vir jou briefies geskryf het en prentjies geteken het. Dit is in ‘n groot koevert gesit en by die hospitaal afgelewer. Dis nou ‘n lekker manier van siek wees, of hoe? 

Die hoogtepunt van die mangeloperasie was dat my ma toe vir my ‘n bed in hulle kamer gesit het en ek toe vir baie lank sommer daar geslaap het, tot lank na die mangels al gesond was. Ai toggie, in daardie tyd kry ek toe die bewys van iets wat ek nog heeltyd vermoed het: Die tandemuis! Ek vang toe die tandemuis op heterdaad! Skokkend. Of, hoekom anders sou my ma in die aand met haar handsak in die huis rondloop?

Ek kan eerlik sê dat ek nie regtig in die tandemuis of Vader Krismis geglo het nie, maar het wel darem gewonder daaroor. Was dit regtig, of nie? Daar was egter ‘n ander storie wat my ook uitgeboul het. In my hart het ek geweet dit kan nie wees nie, babatjies word dan gebore en ek sien mos as tannies swanger is. Tog was ek nie seker oor hierdie een nie. Het my pa-hulle my regtig in die duine gevang? ‘n Klein bobbejaantjie? Was dit regtig my ouma se Fox Terrier hondjie, Buksie, wat my gevang het? En het hulle my regtig skoongeskrop in die seeppot? Ek wonder nou nog!

En dit laat my nou aan ‘n ander hondestorie dink. Oubaas. Hy was ‘n Pointer en al baie oud. Toe verkoop my pa hom aan ‘n oom in die Transvaal. Daar word ewe ‘n kaartjie om sy nek gebind waarop ‘Oubaas’ staan, want hy sou met die trein ry Transvaal toe. Ons het Oubaas gegroet en goeie wense toegewens vir sy reis. Terwyl ons die dag skool toe is, het my pa hom stasie toe geneem. Ek wonder darem, na watter stasie toe is Oubaas geneem? Dat ek nou sowaar op amper sestig jarige ouderdom ‘n ander werklikheid moet besef! My pa sou mos nooit vir ons jok nie, of hoe?

Toortsie

Die drie meesters

Op Martjie se klavier sit die drie meesters, Mozart, Händel en Beethoven. Nee, hulle sit nie regtig daar nie, ‘n mens sit mos nie op ‘n klavier nie. Dis kleine borsbeldjies van hulle wat op die klavier is.

Hulle word meesters genoem omdat hulle so goed was in musiek en die pragtigste musiek geskryf het. Daarom word hulle ook komponiste genoem, want mense wat musiek skryf, word komponiste genoem.

Al is hulle al baie jare gelede oorlede, leef hulle steeds voort wanneer mense hulle musiek maak en waar hulle op Martjie se klavier sit, verbeel ons ons dat hulle nog lewe.

“Ek hou darem baie van Martjie”, sê Händel, “wanneer sy my musiek op haar blokfluit speel, geniet ek dit so baie. Ek kan sommer sien sy is lief vir musiek. ” “Ja”, antwoord Beethoven, sy is regtig ‘n liewe kind. ” “O, ek het dit nou die dag so geniet toe die klein Kobus homself so op die klavier geniet het”, sê Mozart. “Ag, nie dat hy al enigsins sinvolle musiek kan speel nie, hy is nog te klein, maar ek kon iets in sy ogies sien en in sy aanslag. Daar is iets musikaals daarin.” “Sy sussie wat ook so wou saamspeel, was net te pragtig, ek wou haar sommer opeet,” sê Händel. “Nog so klein, maar hulle deel alreeds die liefde vir musiek.”

Alhoewel ons hulle sommer op hulle vanne noem, moet ons hulle respekteer vir wat hulle in die musiekwêreld gedoen het. Handel is eintlik George Frideric Händel en hy het geleef van 1685 tot 1759, meer as driehonderd jaar gelede! Hy was ‘n Duitsgebore Engelse komponis en het in ‘n era geleef wat as die laat Baroktydperk bekend was.

Ludwig van Beethoven was ‘n Duitse komponis wat van 1770 tot 1827 geleef het. Hy word steeds beskou as een van die wêreld se beste komponiste wat ooit geleef het.

Wolfgang Amadeus Mozart het van 1756 to 1791 gelewe en was ‘n klassieke komponis wat in Salzburg grootgeword het.

“Ek weet nie wat van die wêreld gaan word nie,” sê Händel bedruk. “‘n Mens kan net nie meer luister na die musiek wat die jongmense vandag komponeer nie, en hulle noem dit die vreemdste name: Kwaito, Marimba, Rock, wat nog alles?” “Ja”, antwoord Mozart, “baie van die name kan ‘n mens nie eers behoorlik uitspreek nie.” “Dit is eintlik net ‘n lawaai, as jy my vra”, gee Beethoven ook sy kommentaar. “As ek darem dink aan die pragtige musiek wat ons gemaak het toe ons nog geleef het. Eendag sal die mense seker in hulle kinderstories vertel, ‘eendag, lank lank gelede het die mense pragtige musiek gemaak.'” “Daardie musiek was so mooi, ‘n mens kon sweer dit is in die hemel gemaak”, antwoord Mozart. “Ja”, sê Händel, “dalk sê hulle dit het sommer uit die hemel geval, die mense praat ook deesdae so vreemd.” “Ek verstaan nie die jongmense nie, hulle volg net nuwe modes klakkeloos en dink nie waaroor dit gaan nie”, sê Beethoven.

Die volgende oomblik kom Martjie die huis binne met sakke vol kersversierings. Sy begin die een versiering na die ander ophang, dit lyk of sy met ‘n towerstaf besig is om die hele huis te verander. Sy sit ‘n kersgeskenk onder die kersboom vir haar geliefde Janes en weet dat hy opgewonde gaan wees daaroor. Hulle kan soms nes kindertjies blinkoog staar na dit waarvan hulle hou. Sy wonder watter geskenk hy vir haar in gedagte het? Dalk ‘n avontuur of twee? Dalk kan hulle met ‘n boot op die rivier gaan vaar. Net die gedagte daaraan gee sommer vir haar sterre in haar oë. Dit sal nou regtig ‘n hoogtepunt wees as hulle dit kan doen!

Terwyl Martjie so besig is om al die kersversierings uit te pak, sit die drie meesters in verstomming vir haar en kyk. Kan dit wees dat die Kersgety al weer hier is? Kersfees in die somer verwar hulle elke jaar, hulle is gewoond om Kersfees in die winter te hou met sneeu wat die wêreld vol lê. ‘n Wit Kersfees. ‘n Tyd wat ‘n mens in baadjies gevul met donsvere rondloop. Die versengende hitte hier in die suide van Afrika maak dat hulle tred met die tyd verloor.

Die volgende oomblik draai Martjie na hulle toe met ‘n gesig wat straal van opwinding. Wat het sy in haar hande? Asof gelanseer kom sy na hulle toe en voor hulle hulle kom kry, het elkeen ‘n Vader Krismis hoed op sy kop! “Kyk net hoe pragtig lyk my drie skatte nou, net reg vir Kersfees”, sê sy opgewonde. “Julle moet nou net nie dat hierdie kershoedjies ‘n gekuier afgee nie, hoor! Ek het juis vir my so ‘n pragtige Mozart Kersfees CD bestel. Maar Mozart, wat is mooier as jou eie Twinkle twinkle, little star? En, liewe Beethoven, jou 9e simfonie word so baie in die Kerstyd gesing in die vorm van Ode to Joy. Ja, sonder liefde is ons niks. En Handel, liewe Händel, wat sou die wêreld sonder jou Messias wees? En Vrede op aard in welbehae? (Joy to the world.)”

“Wat maak die kind nou?”, vra Händel. “Sy is besig om van ons ‘n bespotting te maak, ons wat al vir konings musiek gekomponeer het.” “Ag man,” antwoord Mozart, “ontspan. Gee die kind ‘n kans. Het jy gehoor wat sy ons noem? ‘Skatte.’ Dit kan net een ding beteken en dit is dat sy lief is vir ons.” “Ja wat”, antwoord Beethoven, “wat die jongelinge nie alles sal aanvang nie, maar soos Mozart tereg opgemerk het, sy is regtig lief vir ons en ‘n mens kan dit hoor as sy ons musiek soos engele bespeel, sy doen dit met respek en soveel genot en liefde en sy leer dit ook vir haar leerlinge, om goeie musiek te respekteer. Kom ons gun haar die bietjie plesier.” “Goed dan”, antwoord Händel, “as dit is hoe jy dit stel, voel ek ook net so. Kom ons gun dit vir haar.”

Die volgende oomblik kom Janes, pootuit van die werk af, by die huis in. “O, Martjie! dit lyk mooi! En wat gaan hier op die klavier aan?” En toe hoor ‘n mens net sy skaterlag terwyl hy die drie meesters een vir een bekyk. Daarna gee hy ‘n bietjie aandag aan die honde en laat hulle hulle vangskote met die bal oefen.

Mag julle ‘n wonderlike Kersfees geniet. Mag julle die vreugde van Jesus wat gebore is vir ons ervaar.

Toortsie

Suiwer verbeelding van die Toortsie met so hier en daar ietsie waarheid in. Woordsnoeropdrag deur Lekkervurige Vuurvliegie.

One-liner Wednesday Vreugde/Happiness

Vind vreugde in die klein dingetjies. – Find happiness in the small things.

One liner Wednesday

Toortsie

Mnr Eps Joubert NaNoWriMo2019

Eps Joubert was my wiskunde-onderwyser. Hy was ‘n legende. Hy het ongelooflik baie vir ons dorp beteken. En vir ons kinders.

Eps was kwaai. Hy het nie nonsens geduld in die wiskunde-klas nie en het sommer vroeg al die kinders wat nie wiskunde op hoërgraad met gemak kon deurkom nie, geskiedenis toe gepos. 

Eps was ook snaaks. Ons was mal oor hom. Hy het ‘n sin vir humor gehad en het ons kinders op die snaakste moontlike maniere vermaak. Nou, op my oudag, besef ek dat dit maniere was om logiese denke by ons kinders te bevorder. 

Hy was mal oor ‘n weddenskap. Een dag sê hy vir ons dat hy nou uit die klas uit gaan stap en as hy weer in die klas ingestap kom, sal die bos sleutels wat nou op die bank lê, op die tafel sal lê. Ons mag net nie aan die sleutel raak nie. Natuurlik sê ons dat dit onmoontlik is. Hy hou egter aan dat dit moontlik is, hy wed ons. Tien rand. Wie wed vir tien rand dat dit onmoontlik is? As dit so gebeur, moet die kind vir hom die tien rand gee, anders gee hy vir die kind tien rand. Wie gewed het, kan ek nie onthou nie.

Meneer stap uit die klas uit, die volgende oomblik kom hy op sy hande die klaskamer in.

Die geld uit sy geldsak rol die wêreld vol. Ons breek ons soos ons lag, die hele skool weergalm. Hoe hy die bos sleutels geskuif het, kan ek nie meer onthou nie. Sou hy so sterk wees dat hy op sy een hand kon staan terwyl hy dit skuif? Ek weet nie meer nie. Uit die klas uit, steeds op sy hande met die bene wat die wêreldvol swaai. 

Die volgende oomblik kom hy weer die klas ingestap, sy hare staan penorent van die op-die-hande-lopery. Hy het die weddenskap gewen. 

Sy klere was altyd spierwit van die bordkryt soos hy sy hande daaraan afgevee het. Hy het gesê hy moet dit so doen, dan weet sy vrou hy het hard gewerk die dag. 

Deesdae leer die kinders al op ‘n vroeër stadium om met negatiewe getalle te werk. Ons het dit in standerd ses geleer. Hy het ons vir weke lank besig gehou met drake. Mindrake en plusdrake wat iewers in ‘n vallei gebly het. Daar was ‘n rivier wat die mindrake van die plusdrake geskei het. Elke dag het die drake teen mekaar geveg, mindrake teen plusdrake. Afhangende van wie die dag die meeste was, het bepaal wie die dag wen. Was daar meer mindrake as plusdrake, het die mindrake gewen, en andersom. 

Of die drake nog betrokke was toe ons maal en deel met negatiewe getalle gedoen het, kan ek nie meer onthou nie. Wat ek wel weet, is, dat ek afgelos het in die wiskunde-onderwyser se plek toe ons tweeling in standerd vyf was. Daar kry hulle toe met negatiewe getalle te doen en ek leer hulle van die drake en hoe dit werk. Ek sou graag wou hê dat hulle hulle koppe gebruik, eerder as hulle optelmasjientjies, want om minus vyf plus drie met ‘n optelmasjientjie uit te werk is geen kuns nie. Verstaan die kinders dit regtig?

Toe hulle ‘n klastoetsie hieroor skryf, waarsku ek hulle dat daar geen optelmasjientjies toegelaat sal word in die klas nie. Van die mammas het nie daarvan gehou nie, maar wel. 

Iewers vanjaar praat ek en my seun oor een of ander wiskundige iets, niks ingewikkelds nie. Hy sê, “ma, dit werk so, daar is plusdrake en mindrake.” Ek het diep in my siel geglimlag. Bravo, meneer Eps, wat dit vir my geleer het en bravo, my ingenieurkind, wat somme agterstevoor kan doen in sy slaap, wat die waarde van drake besef het. 

Dit was vir ons altyd ‘n groot storie as ons ons eksamenvraestelle teruggekry het. Ai, op my rapport het hy net ‘insinking’ geskryf. Hy het egter sy rooipen baie kwistig gebruik as hy vraestelle merk. Hy het sy hart daar uitgeskryf, presies wat hy dink. 

Ronel, my beste vriendin, was baie goed in wiskunde. Sy het baie fyn en beheers geskryf. Dun lettertjies, styf teen mekaar. Haar wiskunde-antwoordstel was net so ‘n dun lyntjie teen die kantlyn, net  ‘n stukkie van die blad geskryf. 

Eps het gevoel dat sy die goed ‘n bietjie meer moet spasieer, ‘n groter deel van die blad gebruik. Die een eksamen skryf hy vir haar dat sy ‘n bietjie oper moet skryf, dit lees seker nie so maklik nie. Toe daar by die volgende eksamen geen verandering in die skrif is nie, skryf hy vir haar dat sy vir haar ‘n kêrel moet kry om te druk sodat sy kan ophou om die wiskunde so te druk. Die volgende eksamenvraestel se opmerking was: “Ek het jou gesê jy moet vir jou ‘n kêrel kry om te druk, hoekom luister jy nie?”

Eps was lief vir hardloop. Marathons hardloop. Hy het gereeld aan marathons gaan deelneem in die Kaap en oral. Hy het die landloop begin in ons skool en ons sover gekry om te gaan saamdraf in die middae. Middae vyfuur het ons mekaar in die straat langs die laerskool gekry. Dan het hy die roete verduidelik wat ons sou hardloop. Die wat drie kilometer wil draf, moet hierdie roete volg, die wat vyf kilometer wil draf, daardie, ens. Gewoonlik het ek al die pad byster geraak by die eerste hek en nie klaar geluister nie. Ek het keer op keer sommer goed verdwaal. Voor in sy bakkie het ‘n groot wekker gelê en ‘n boek en as ons terugkom, het ons net ons tyd op die wekker gekyk en dit in die boek geskryf. Maklik.

In daardie jare is die Voet van Afrika Marathon gebore en hy was die vader daarvan. In die wiskundeklas het ons saam met hom gedroom daaroor. Hy het die kinders genooi om stukke daarvan te gaan draf solank die roete beplan was. In my standerd agt jaar was die heel eerste Voet gehardloop. Die mans kon die volmarathon doen, die dames die halfmarathon. Mabeth, my ander beste maat, het daardie jaar die halfmarathon gedoen, ek het in standerd nege my eerste een gedoen. In my lewe het ek dit tien keer gedoen.

Eps was ook baie lief vir die natuur en het die kinders in skoolvakansies op staproetes geneem. Ek is een keer saam op so ‘n staptog na die Hel, oftewel, die Gamkaskloof. Ek, Ronel en Mabeth, ons drie beste maats was in standerd sewe toe ons saam was. Ons was beslis die jongstes en ook onskuldigstes in die groep. Die drie dogtertjies. 

Daar is iewers vir ons rugsakke gehuur en vir ‘n hele week is ons daar weg om te gaan stap in die middel van die winter. My rugsak was die heel ligste van almal, ek het heeltemal verkeerde klere ingepak. Net twee sweetpakke, glad nie kortmouklere nie, dit is mos koud! Ons hét snags koud gekry, sjoe. 

Ons drietjies het saam in ‘n tweemantent geslaap. Die een wat in die middel geslaap het, het lekker warm gekry, die twee weerskante het gebibber van die koue. Want ons asem het gekondenseer teen die tent se wande en die water het die twee aan die kante sopnat en ysig koud gemaak. 

Bedags was dit vuurwarm en wou ek sterf van die hitte, maar dit nou daar gelaat. Ek het gestap met ‘n paar ou velskoene wat ek gehad het, daar was ‘n gat op die een toon. Al wat ek kan sê is dat daardie skoene gehou het en tog te lekker gestap het. 

Ons het die eerste aand by Seweweekspoort geslaap en is die volgende oggend afgelaai aan die bo-punt van die Duiwel se Trapleer. Dit is ‘n baie styl paadjie waarby die bewoners van die Hel met donkies in- en uitbeweeg het. Ons het daar afgeskuur op ons boude. Wat ‘n belewenis! Daar was nog twee huise waar daar mense gewoon het. Ons het langs die rivier tent opgeslaan. Die ‘ablusie’ was aan die ander kant van die rivier waar die seuns vir ons ‘n sloot gegrawe het waar ons ons ding kon doen. 

Die een dag het ons rivierlangs gestap tot by die Gamkaskloofdam. Ons was aan die wal se kant, die dam was aan die ander kant. Dáár het ons teen die rivierwal uitgeklim tot bo-op die damwal. Dit was angswekkend. Skuins. Ons moes aan bossies vashou om nie te val nie. Die seuns het van agter af gekom en my help sleep. Dalk moes hulle van die ander dogters ook help, ek weet nie. 

Bo gekom, het ek net geweet dat ek nie weer daar sal af nie. Hoe ek weer terug sou kom by die kamp, weet ek nie. Daar was ‘n hek en trappies binne-in die geboude wal en ons kon toe daardeur loop en weer onder uit. Dank die Vader daarvoor!

Met die terugstap het ons nie in die gebruiklike ry gestap nie en die sterk kinders is vooruit. Ek en Mabeth het agter geraak en André Hutchinson, ‘n klasmaat van ons, het saam met ons gestap tot by die kamp. Ek het nie vir André baie goed geken nie, al was ons saam in die klas. Hy was ‘n stil seun en ek dink hy het by sy ouma loseer. Daardie dag het ek ‘n dierbare kant van hom leer ken.

André is verlede week, in die ouderdom van 57, oorlede nadat hulle albei sy bene afgesit het as gevolg van diabetes en hy toe ‘n hartaanval gekry het. Dis ons derde klasmaat wat oorlede is. Juan du Preez het kanker gehad, ek loop nog gereeld sy stiefma raak by die ouetehuis. Die derde een is Henry Lourens, ek kan hom nie so goed onthou nie. Die Here begin ook in ons woud bome uitkap. 

Die laaste dag in die Hel het ons rivierlangs teruggestap tot in Calitzdorp. Ek moet net baie duidelik stel dat dit nie die hele tyd tog te lekker onder langs die rivier was nie. Daar is nie noodwendig altyd ‘n pad nie. Soms moes ons klouter tot bo op ‘n rots, dan weer af. Ons moes mekaar soms letterlik optrek aan die hand. Daardie dag het ek en Ronel vir mekaar kinderstories vertel, alles wat ons kon onthou, amper net soos wat ek nou my herinneringe wat ek nou hier neerskryf. Ons het net al die fabels en ander verhale vertel. Om een of ander rede was my een been daardie dag effens lam en wou my terughou, maar deur die vertel van stories was my aandag op ‘n ander plek en kon ek dit tog met gemak klaarstap.

Ons het ons besig gehou met Ten Green Bottles. Ons het heeltyd gesing van die tien groen bottels wat aan die muur hang, en as een sou val, dan is daar nege oor, totdat daar op die ou end niks oorbly nie. 

Iets wat ek op daardie staproete geleer het, was dat die swakker stappers voor moet loop, die sterkeres agter. Die swakker stappers gee die pas aan en wanneer daar gerus word, kry hulle langer kans om te rus. Baie keer as die agterste klomp bykom, begin die voorstes al weer loop. Ons jonges het voorlangs gestap. 

Die staptoer was ‘n belewenis wat ek lewenslank sal onthou. Jare later het ons gesin weer een dag gery tot in die Hel. Toe ons onder in die Hel is, was daar net een groot donderslag. Op pad terug lê daar ‘n boom oor die pad. Ons, en die motorfietsryers wat aan die ander kant van die boom gewag het, het die boom uit die pad gesleep. 

Toe ons in daardie verskriklike haarnaalddraai in die pas kom, was die pad verspoel. Daar was ‘n hoop grond waar ons moes ry. Net deur die genade van die Here is ons daar oor, my man het die kar in 4×4 gesit en alles aangesit wat hy kon. Genadiglik is hy ‘n ervare boer en kan hy sulke krisisse hanteer. Hy moes ‘n paar keer probeer en dit was glad. Ons het daaroor gekom, terwyl die afgrond net regs van ons was. My seun het vir sy vriend laat weet dat ons vandag amper hemel toe is in die Hel. Maar God het ons beskerm. Soos soveel ander kere ook. 

Mnr Eps Joubert, ek eer u. Ek eer die herinneringe wat ons het, Ek eer u vir u pragtige nalatenskap, die natuurtuin in Bredasdorp wat u begin het, die Voet van Afrika Marathon wat steeds jaarliks gehardloop word en van krag tot krag gaan, die liefde vir wiskunde wat u in ons harte geplant het. Ek eer u vir die ekstra tyd wat u bereid was om op te offer vir ons skoolkinders, dit het ewigheidswaarde en het ons verryk, baie meer as wat ons ooit sou kon dink. 

Toortsie

Loop

In opdrag van Scrapydo.

Daar is ‘n paar dinge wat nou nie altemit is nie, soos dat bloed kruip waar dit nie kan loop nie. Dat bloed dikker is as water, is ‘n feit soos ‘n koei. Soos ‘n Jerseykoei. ‘n Nuuskierige Jerseykoei.

Dít het ek nou weer vandag besef toe ek en my man ‘n ent gaan loop het op die plaas. Eers moet ons die verskriklike kop uitloop, soms raak ek agter, dan steek hy sy groot en sterk boerehand uit en trek my tot daar waar ek weer op my eie kan byhou. Is dit nie dierbaar nie? As my hand so in sy groot hand is, voel ek veilig. Geliefd.

Ek het altyd aleen geloop met my honde, maar sedert hierdie jaar het my man ‘n ernstige stapper geword en loop ons graag in die berg as ons by ons huis is of saam op die plaas as ons hier is.

Vandag kon ek weer nie my lag hou nie. Iewers is ons deur ‘n land waar die verse loop en kort voor lank is hulle almal om ons. Soos reeds genoem, is hulle verskriklik nuuskierig en ek dink dis ons honde wat hulle nuuskierigheid prikkel. Hulle is agter ons, voor ons, om ons en die arme honde weet nie wáár hulle moet loop nie. Moet hulle vlug, of skuil? Dan hardloop die een so ‘n ver draai met al die verse agterná, dan kom skuil hulle weer onder ons voete.

Dit is steeds verskriklik droog in die Klein Karoo, dáár het die water lank laas geloop. Besproeiingsgrond lyk soos ‘n woestyn, pikswart verbrand in die son. Hier waar ons melkstal is, lyk dit aansienlik beter en kan ons net in dankbaarheid buig.

Nou ja, mooi loop, loop skryf julle nou ook ‘n paar loopstorietjies, maar moet net nie dat julle hart op loop gaan nie, hoor!

Toortsie