‘n Wolstorie

Ons VLV-voorsitter het haar skoonma se spinwiel gekry met laasgenoemde se dood. Sy wou nog altyd iets daarmee doen. Iets opbouend. Iets vir die gemeenskap. Want Bredasdorp is dan hier in die hartjie van die wolwêreld, hoekom dit nie gebruik nie?

Annette kontak toe vir Henk van Nampo Kaap om te hoor hoe ons VLV betrokke kan raak by Nampo. Die VLV is immers ‘n landbouvereniging. Hulle keur goedgunstiglik goed dat die VLV ‘n stalletjie mag hê waar ons die VLV mag bekendstel en ook produkte mag bemark. Maar daar is iets meer: Ons wil produkte van die Overberg bemark.

Intussen is daar verlede jaar ‘n spinkursus gereël en die eerste dames word opgelei om te spin, met die doel om mettertyd nog lede van die gemeenskap op te lei en dat dit ‘n werkskeppingsprojek, maar meer nog, ‘n entrepeneursprojeks sou word.

Vanjaar is nóg lede van die gemeenskap opgelei. Hulle het twee spinwiele en bedags spin hulle wol. Dis natuurlik ‘n hele proses. Die rou skaapwol word eers in water met Sunlight Liquid gewas. Dit lê net in die diep water en word saggies gedruk sodat dit nie koek nie. Wanneer die wol droog is, word dit gekam. In die volgende foto’s is die skoongewaste wol sigbaar in die plastieksak op die vloer.

Die gekamde wol word in worsies gerol en dan gespin.

Die wol word dan gegraad volgens woldikte, soos vierdraadwol of dubbelbreidraad, ens. Dan word dit in balletjies opgedraai.

Hulle het tans twee spinwiele waarop die belangstellendes oefen. Dis ‘n entrepeneursprojek met die bedoeling dat die spinners vir hulleself sal werk en betaal word vir die wol wat hulle spin. Twee spinwiele is ‘n bietjie min omdat daar meer spinners is wat belangstel en hulle dus moet beurte maak. As jy dalk ‘n spinwiel het wat iewers staan en stof vergaar, dink ‘n bietjie daaroor of jy dit nie dalk vir die projek wil skenk nie? En as jy dalk iewers ‘n bietjie rou skaapwol kan afstaan vir hierdie projek, sal dit wonderlik wees.

Intussen is ons as VLV trots op ons voorsitster en haar span wat besig is om hier ‘n projek te ontwikkel wat nog ‘n groot verskil aan baie mense se lewens gaan maak. Ons is ook dankbaar vir Nampo Kaap wat die lokaal beskikbaar stel waar die spinners kan werk.

En hier is ons eerste bolletjies wol, netjies gespin met sy eie etiket op wat môre by die VLV-konferensie vertoon gaan word. Bredasdorp VLV, ons is TROTS op julle!

Toortsie

Die see – NaNoWriMo2019

Die see het ‘n geweldige groot invloed op my gemoed, ek het die see nodig in my lewe. Ek het dit op ‘n gereelde basis baie nodig. Ek raak knorrig as ons lank nie by die see was nie. As ek van gereeld praat, is dit minstens een keer per maand. 

Ons is nie swemmers nie. My ma was lief vir swem, maar die de Wets is nie lief vir swem nie, selfs al is ons so lief vir die see. My pa was maar nog ‘n klein seuntjie, ongeveer drie jaar oud, toe sy broer verdrink het by Hamerkop. My pa het nie eers daarvan gehou om met sy voete in die water te loop nie! Tog was hy baie lief vir die see en het hy dit ook nodig gehad om sy gemoed skoon te kry. Hy sou, as die lewe kwaai druk, sommer net ‘n dag uitry Koppie Alleen toe. 

Struisbaai in die ou dae het nie veel gehad om te doen nie. Daar was nie Eskom krag nie, almal het gaslampe gehad of ‘n enjin wat saans lig verskaf het. Al wat daar was, was die see. En die disco by die hotel, maar ek was te jonk om soontoe te gaan. En stranddienste. 

Ons het ons dae langs die see deurgebring. Selfs ek wat nie lief is vir swem nie, het ek in die water gegaan. Ek het net nie daarvan gehou as iemand aan my vat as ons in die water is nie. Mense moet ook nie teen my vasswem nie.

Soms was daar seegras in die water, dan het ek my vrek gegril. Soms was daar sulke stekelrige goed in die water en dan het ons omtrent moeite gehad om dit uit ons swembroeke te kry. Ons was aan die einde van ‘n vakansie behoorlik bruin gebrand, soveel so dat mense gesê het ek is blas van kleur. Natuurlik sou ons ons aan die begin van die vakansie eers een keer goed verbrand, rooi en vol blase, maar daarna was alles dan reg, was ons versigtiger, maar was ons velle ook al sterker. 

Kleintyd het ons Waenhuiskrans toe gegaan. Ons het in die karevaanpark gebly in huisie nommer twee. Een keer het familie van ons, maar dis sulke verlangse familie, ek voel om te sê familie van my ma by ons kom kuier. Hulle het by die ambassade in Chili gewerk, as ek reg onthou. Daardie dag het ‘n bloublasie die een seun beetgekry, dit het sommer so om hom gedraai. Daardie gille kan ‘n mens nie beskryf nie. 

Bloublasies is ‘n ander ding, jy mors nie met hulle nie. Dis nie die bloublasie self wat die moeilikheid maak nie, maar die lang tentakels. Waar dit teen jou lyf kom, brand dit. In biologie het ek geleer dat dit netelselle is wat jou brand. Dis hulle manier om hulleself te beskerm. 

As jy dan in die see swem en daardie tentakels raak aan jou, is dit nag. As dit nog om jou draai en vassit, is dit ekstra erg. Almal het gekom om te kom help en raad te gee. Dit was voor die tyd wat lewensredders vakansies by die see was. Party sê, sit sand op. Ander stel koeksoda voor. Hierdie outjie is dokter toe, dit was baie erg. 

Terloops, op Struisbaai weet ek nie of ‘n lewernsredder al ooit iemand moes red nie, die see is net te veilig. Al wat soms gebeur het, is dat kinders met ‘n groot binneband ‘n bietjie diep indryf, maar dan keer die mense gewoonlik betyds. My pa wou nooit vir ons so ‘n binneband koop nie, hy het net gesê ‘n mens speel te lekker en hou nie die see dop nie en voor jy jou kom kry het jy te diep ingedryf en kan daar fout kom. 

Oorkant ons huisie het tannie Sekkie Odendaal-hulle gekamp. Ek was mal oor haar. Sy het ‘n slag gehad met kinders. Hulle dogter het een of ander siekte gehad en was al verlam toe ons saam met hulle vakansie gehou het. Ek, klein dogtertjie, het dan by haar gaan sit en kaart en speletjies speel. Dalk het sy eerder met my gespeel as ek met haar. 

Tannie Sekkie is kort gelede oorlede, maar sy sal altyd ‘n spesiale plekkie in my hart hê. Dit is mos maar net so dat as iemand aan jou liefdevolle aandag gee, jy nie anders kan as om te reageer daarop nie. 

Die ou huisie op Waenhuiskrans was piepklein, maar ons het tog te graag daar gebly. Een kersfees het my ma vir my ‘n klein olielampie gegee toe ons nog daar was. Ai, maar ek was mal oor my lampie! 

Aan die einde van my standerd een jaar het my ma my pa oortuig om vir ‘n naweek met die karevaan in Struisbaai te gaan kamp. Gaaf het toe al met Annelen begin uitgaan en húlle het op Struisbaai vakansie gehou. My pa wou nooit Struisbaai toe gegaan het nie, ek dink hy het gesê daar is te veel Engelse! Vandag is dit net die teenoorgestelde en voel ons dat Waenhuiskrans die Engelse strandplek is. Of dit regtig so is, kan ek nie sê nie. 

Die Vrydag toe die skool sluit vir die Desembervakansie, is ons toe Struisbaai toe vir die naweek. Dit het egter nie net ‘n naweek gebly nie, ons het daar gebly tot die skool weer in Januarie begin het! Dit was só lekker dat my pa vir tannie Eljo-hulle oortuig het om ook met hulle karevaan te kom kamp saam met ons. 

Toe die skool in Januarie begin, is ons terug koshuis toe en my ouers na die eiendomsagent en net daar het hulle ‘n huis gekoop op Struisbaai. Daar het ons gebly tot na Paasnaweek. Dalk onthou ek verkeerd, maar dis hoe dit nou vir my voel. Jaar vir jaar het ons dit so gedoen. As die skool sluit in Desember is ons met die groot trek Struisbaai toe om daar te bly tot Paasnaweek. 

My ma het gesê dis baie beter dat ons op Struisbaai bly, daar was in elk geval nie behoorlike huiswater daardie tyd van die jaar op die plaas nie. En dis ekstra warm op die plaas. Ons is in die week koshuis toe en het naweke see toe gekom in plaas van plaas toe. Ek dink dat ons in my hoërskooljare wel terug is huis toe as die skool begin het, maar is nie baie seker daarvan nie. Naweke het ons in elk geval maar meestal see toe gekom. 

My pa het so twee of drie keer per week uitgery plaas toe om te kyk dat alles daar goed gaan. Dan het hy ‘n snytjie brood met goue stroop gesmeer en in die oond gerooster. Die Aga het heeltyd aangebly, Oupa het dit soggens en saans kom skud. 

Onthou, daardie tyd van die jaar gaan hier op die Rûensplase omtrent niks aan nie, dis horingdroog, die oes is af en saaityd begin weer ná Paasnaweek. Hier is ‘n baie ou sê dat dit net die ramme en die windpompe is wat werk hier by ons in Desember en Januarie. Ek kon altyd die verskil tussen Desember en Januarie sien in die lande. In Desember was die stoppels nog goud op die lande, in Januarie was dit droog en kaal.

Soos reeds gesê wasop Struisbaai nie veel vermaak vir jongmense aangebied nie en moes ons onsself besig hou. Of dit nou wind was of mooiweer, ons het elke dag ver langs die see gaan stap. Struisbaai het mos die langste sandstrand in die suidelike halfrond, jy kan ver stap sonder onderbreking. Ons het ook graag by die hawe gaan swem en gekyk hoe die vissersbote inkom. Daar was pylsterthaaie in die hawe, maar ons was nie bang vir hulle nie, ons het darem ook nie met hulle gespeel nie, hoor!

Kaarte, bordspeletjies en lees het ons besig gehou. Brug en Canestin. My ma het my sommer vroeg leer brug speel. André het ook graag brug gespeel. Hy kon dit goed doen. Ek was maar die spaarwiel wat moes speel as my ma-hulle ‘n hand gekort het. My pa het nie kaart gespeel nie. 

Een jaar het ons groot pret gehad. Dit was in die Huisgenoot dat mans ook in die toekoms sou kon swanger raak. Keer op keer sou iemand, as daar ‘n man verby loop, vra, ‘Hoe sal hy lyk?’ Dadelik kyk almal dan pad se kant toe, kry ‘n prentjie in die kop en lê soos ons lag, veral as die persoon ‘n effens koddige houdinkie gehad het. Kan jy dit nou oorvertel!

Iets wat ‘n baie groot invloed op my kinderlewe gehad het, maar my hele lewe beïnvloed het, was die stranddienste. My ma het as kind stranddienste bygewoon op Kleinmond en het my gemotiveer om te gaan op Struisbaai. Elke jaar het ek die eerste paar dae mooi bygewoon, maar later nie meer nie. Ek sou verslaap, te lui wees of wat ook al.

In standerd vier was my niggie, Elize, die spanleidster van die Struisbaai stranddiensspan. Miskien was ek al ouer, miskien het my ma meer toegesien dat ek gegaan het, dalk was daar al meer aktiwiteite waaraan ek kon deelneem en wou deelneem, maar daardie jaar het ek begin om ernstig die stranddienste by te woon. Ek was mal daaroor. Dit was lewensveranderend. Op ‘n jong ouderdom is my geestelike lewe op ‘n ander baan geplaas, het ek geleer dat daar baie meer is as net om normale godsdiens te doen. Dit was lekker en die sang vooraf het my natuurlik getrek. 

Daarvandaan het ek elke jaar die stranddienste bygewoon en toe ek in matriek was, die eerste jaar as spanlid opgetree. Dit was fantasties. Jaar vir jaar het ek daar my geestelike inspuiting gekry en die volgende jaar met nuwe lus aangepak. Danksy daardie jare se stranddienservaring kon ek weer twee van my kinders oortuig om ook deel daarvan te word in hulle studentejare en het beide Dewet en Martjie opgetree as die leiers in Grootbrakrivier. Hulle het ook op uitreike gegaan na Transkei en Msinga. Net soos ek wonderlike maats ontmoet het by die stranddienste, het ook hulle pragtige Christenvriende ontmoet met wie hulle ‘n pad stap. 

In die ou Struisbaai Hotel is daar ook saans ‘n disco gehou. Dit was die uithangplek van die jongmense. Omdat ek eers te jonk was om soontoe te gaan, maar ook omdat ek die stranddienste bygewoon het, was ek nie so ‘n gereelde discoganger nie. Ek onthou wel dat daar ‘n regte orkes gespeel het en ek een keer in die dag daar was wat die orkes geoefen het. Die orrel het my getrek! Ek het net staan en kyk en kyk en ingeneem watter knoppe sy druk, hoe sy die voet bywerk, alles. Nes ‘n spons.

Ná die stranddienste verby was, sou ek dalk ‘n aand saam met van die straat se kinders disco toe gaan, maar ek het nooit gevoel dat ek daar inpas nie. Een dag het ons van die plaas af kom kuier op Struisbaai. Ons sou die aand weer terugry. Die ander kinders wou disco toe gaan en ek is maar saam, wat moet ek dan nou anders doen? My pa het my baie goed geken en ek kon die uitdrukking in sy oë goed onthou. 

Toe hulle later wou ry, het hy ingestap by die disco en my kom roep, iets wat vir my glad nie snaaks was nie. Rina Kat het my na die tyd by die skool kom vra hoekom my pa my dan by die disco kom haal het. Dit het seker vreemd gelyk vir mense wat nie geweet het wat aangaan nie. Ons het ook soms motorhuispartytjies by ons huise gehou. 

Ek het nooit baie maats gehad op Struisbaai nie, ek was al een van ons skool wat stranddienste bygewoon het. Die stranddienste was vir my genoeg en as dit verby is, was die vakansie ook gewoonlik amper om. 

Anél was my Struisbaaivriendin. Sy het van die Kaap af gekom. Ons het mekaar in standerd ses ontmoet by ‘n CSV-kamp in Kleinmond. Sy is vandag nog ‘n baie kosbare vriendin van my. Ons het saam stranddienste bygewoon en het oor jare al diep geloofspore getrap. Dit was ‘n hele ent van ons huis af tot by hulle s’n, maar ons het bedags heen en weer geloop en by mekaar gekuier. Saam kaart gespeel, saam see toe gegaan. Wanneer ons by hulle huis verby ry op pad plaas toe of terug, sou ek altyd kyk of hulle gordyne oop is. Dan het ek geweet hulle is daar en kon ek gaan klop. 

‘n Ander see-ervaring wat regtig vermelding verdien, is Koppie Alleen. Dit was ‘n stukkie seegrond wat ons gehad het, wat nou deel is van die De Hoop Natuurreservaat. My pa en tannie Eljo het dit saam gehad. Dit was deel van die plaas, Dronkvlei. Daar het skape geloop en ek het baie keer saam met my pa soontoe gegaan. 

Daar was ‘n huis by Koppie Alleen waar ons soms gaan bly het. ‘n Lieflike, afgeleë privaatstrand. Dit was heeltemal anders daar as by Struisbaai en ons het nie veel geswem nie, eerder in die poeletjies gespeel terwyl my ma graag geswem het. Ons sou vir ure na die walvisse kyk wat daar in die baaitjie kom broei het. 

Ons was soms daar saam met van die familie, maar het later jare nie meer soveel naweke soontoe gegaan nie. Dit was meer visvangnaweke, my pa was nie ‘n hengelaar nie, maar my ooms het graag vis gevang. Ons sou dan stap tot by hulle by die viswaters en daar tyd verwyl. 

Oom Jurie Erwee het een keer vir my vertel dat my pa wel as jongman visgevang het. Een dag was daar ‘n fratsgolf wat sy hoed van sy kop afgehaal het. Sedertdien het my pa nie meer visgevang nie. Onthou, hy was maar ‘n klein seuntjie toe sy broer van ‘n rots afgeslaan is en verdrink het. Blykbaar sou my pa saam met hulle opstaan, ook sy visstok vat en saamloop, maar iewers sou hy aan die gesels raak met ‘n ander hengelaar en net nooit sy visstok in die water kry nie. 

Ons het gelukkig nooit ‘n tekort aan vis gehad nie. Koppie Alleen was visvangmekka en my pa het sekere mense toegang gegee om daar te kon gaan visvang. Hulle het altyd gesorg dat ons ‘n vis in die huis het. Meestal galjoen. Dit was nog voor die verbod op galjoenvang was. 

Vandag is ons bevoorreg om ons eie huis by Struisbaai te kan hê. Deur die jaar kom ons nie só gereeld nie, maar wanneer ek begin kriewelrig raak, weet ons dis tyd om ‘n bietjie see toe te kom. Ek het nodig om dit te sien, ek het die wind en die weer nodig. Ek het nodig om die onstuimigheid op die water te beleef, al is ek nie self in die water nie. Ek het nodig om die sand onder my voete te voel, met my voete in die water in te stap. Dit was my siel skoon. Dit maak my rustig. 

Toortsie

Mnr Eps Joubert NaNoWriMo2019

Eps Joubert was my wiskunde-onderwyser. Hy was ‘n legende. Hy het ongelooflik baie vir ons dorp beteken. En vir ons kinders.

Eps was kwaai. Hy het nie nonsens geduld in die wiskunde-klas nie en het sommer vroeg al die kinders wat nie wiskunde op hoërgraad met gemak kon deurkom nie, geskiedenis toe gepos. 

Eps was ook snaaks. Ons was mal oor hom. Hy het ‘n sin vir humor gehad en het ons kinders op die snaakste moontlike maniere vermaak. Nou, op my oudag, besef ek dat dit maniere was om logiese denke by ons kinders te bevorder. 

Hy was mal oor ‘n weddenskap. Een dag sê hy vir ons dat hy nou uit die klas uit gaan stap en as hy weer in die klas ingestap kom, sal die bos sleutels wat nou op die bank lê, op die tafel sal lê. Ons mag net nie aan die sleutel raak nie. Natuurlik sê ons dat dit onmoontlik is. Hy hou egter aan dat dit moontlik is, hy wed ons. Tien rand. Wie wed vir tien rand dat dit onmoontlik is? As dit so gebeur, moet die kind vir hom die tien rand gee, anders gee hy vir die kind tien rand. Wie gewed het, kan ek nie onthou nie.

Meneer stap uit die klas uit, die volgende oomblik kom hy op sy hande die klaskamer in.

Die geld uit sy geldsak rol die wêreld vol. Ons breek ons soos ons lag, die hele skool weergalm. Hoe hy die bos sleutels geskuif het, kan ek nie meer onthou nie. Sou hy so sterk wees dat hy op sy een hand kon staan terwyl hy dit skuif? Ek weet nie meer nie. Uit die klas uit, steeds op sy hande met die bene wat die wêreldvol swaai. 

Die volgende oomblik kom hy weer die klas ingestap, sy hare staan penorent van die op-die-hande-lopery. Hy het die weddenskap gewen. 

Sy klere was altyd spierwit van die bordkryt soos hy sy hande daaraan afgevee het. Hy het gesê hy moet dit so doen, dan weet sy vrou hy het hard gewerk die dag. 

Deesdae leer die kinders al op ‘n vroeër stadium om met negatiewe getalle te werk. Ons het dit in standerd ses geleer. Hy het ons vir weke lank besig gehou met drake. Mindrake en plusdrake wat iewers in ‘n vallei gebly het. Daar was ‘n rivier wat die mindrake van die plusdrake geskei het. Elke dag het die drake teen mekaar geveg, mindrake teen plusdrake. Afhangende van wie die dag die meeste was, het bepaal wie die dag wen. Was daar meer mindrake as plusdrake, het die mindrake gewen, en andersom. 

Of die drake nog betrokke was toe ons maal en deel met negatiewe getalle gedoen het, kan ek nie meer onthou nie. Wat ek wel weet, is, dat ek afgelos het in die wiskunde-onderwyser se plek toe ons tweeling in standerd vyf was. Daar kry hulle toe met negatiewe getalle te doen en ek leer hulle van die drake en hoe dit werk. Ek sou graag wou hê dat hulle hulle koppe gebruik, eerder as hulle optelmasjientjies, want om minus vyf plus drie met ‘n optelmasjientjie uit te werk is geen kuns nie. Verstaan die kinders dit regtig?

Toe hulle ‘n klastoetsie hieroor skryf, waarsku ek hulle dat daar geen optelmasjientjies toegelaat sal word in die klas nie. Van die mammas het nie daarvan gehou nie, maar wel. 

Iewers vanjaar praat ek en my seun oor een of ander wiskundige iets, niks ingewikkelds nie. Hy sê, “ma, dit werk so, daar is plusdrake en mindrake.” Ek het diep in my siel geglimlag. Bravo, meneer Eps, wat dit vir my geleer het en bravo, my ingenieurkind, wat somme agterstevoor kan doen in sy slaap, wat die waarde van drake besef het. 

Dit was vir ons altyd ‘n groot storie as ons ons eksamenvraestelle teruggekry het. Ai, op my rapport het hy net ‘insinking’ geskryf. Hy het egter sy rooipen baie kwistig gebruik as hy vraestelle merk. Hy het sy hart daar uitgeskryf, presies wat hy dink. 

Ronel, my beste vriendin, was baie goed in wiskunde. Sy het baie fyn en beheers geskryf. Dun lettertjies, styf teen mekaar. Haar wiskunde-antwoordstel was net so ‘n dun lyntjie teen die kantlyn, net  ‘n stukkie van die blad geskryf. 

Eps het gevoel dat sy die goed ‘n bietjie meer moet spasieer, ‘n groter deel van die blad gebruik. Die een eksamen skryf hy vir haar dat sy ‘n bietjie oper moet skryf, dit lees seker nie so maklik nie. Toe daar by die volgende eksamen geen verandering in die skrif is nie, skryf hy vir haar dat sy vir haar ‘n kêrel moet kry om te druk sodat sy kan ophou om die wiskunde so te druk. Die volgende eksamenvraestel se opmerking was: “Ek het jou gesê jy moet vir jou ‘n kêrel kry om te druk, hoekom luister jy nie?”

Eps was lief vir hardloop. Marathons hardloop. Hy het gereeld aan marathons gaan deelneem in die Kaap en oral. Hy het die landloop begin in ons skool en ons sover gekry om te gaan saamdraf in die middae. Middae vyfuur het ons mekaar in die straat langs die laerskool gekry. Dan het hy die roete verduidelik wat ons sou hardloop. Die wat drie kilometer wil draf, moet hierdie roete volg, die wat vyf kilometer wil draf, daardie, ens. Gewoonlik het ek al die pad byster geraak by die eerste hek en nie klaar geluister nie. Ek het keer op keer sommer goed verdwaal. Voor in sy bakkie het ‘n groot wekker gelê en ‘n boek en as ons terugkom, het ons net ons tyd op die wekker gekyk en dit in die boek geskryf. Maklik.

In daardie jare is die Voet van Afrika Marathon gebore en hy was die vader daarvan. In die wiskundeklas het ons saam met hom gedroom daaroor. Hy het die kinders genooi om stukke daarvan te gaan draf solank die roete beplan was. In my standerd agt jaar was die heel eerste Voet gehardloop. Die mans kon die volmarathon doen, die dames die halfmarathon. Mabeth, my ander beste maat, het daardie jaar die halfmarathon gedoen, ek het in standerd nege my eerste een gedoen. In my lewe het ek dit tien keer gedoen.

Eps was ook baie lief vir die natuur en het die kinders in skoolvakansies op staproetes geneem. Ek is een keer saam op so ‘n staptog na die Hel, oftewel, die Gamkaskloof. Ek, Ronel en Mabeth, ons drie beste maats was in standerd sewe toe ons saam was. Ons was beslis die jongstes en ook onskuldigstes in die groep. Die drie dogtertjies. 

Daar is iewers vir ons rugsakke gehuur en vir ‘n hele week is ons daar weg om te gaan stap in die middel van die winter. My rugsak was die heel ligste van almal, ek het heeltemal verkeerde klere ingepak. Net twee sweetpakke, glad nie kortmouklere nie, dit is mos koud! Ons hét snags koud gekry, sjoe. 

Ons drietjies het saam in ‘n tweemantent geslaap. Die een wat in die middel geslaap het, het lekker warm gekry, die twee weerskante het gebibber van die koue. Want ons asem het gekondenseer teen die tent se wande en die water het die twee aan die kante sopnat en ysig koud gemaak. 

Bedags was dit vuurwarm en wou ek sterf van die hitte, maar dit nou daar gelaat. Ek het gestap met ‘n paar ou velskoene wat ek gehad het, daar was ‘n gat op die een toon. Al wat ek kan sê is dat daardie skoene gehou het en tog te lekker gestap het. 

Ons het die eerste aand by Seweweekspoort geslaap en is die volgende oggend afgelaai aan die bo-punt van die Duiwel se Trapleer. Dit is ‘n baie styl paadjie waarby die bewoners van die Hel met donkies in- en uitbeweeg het. Ons het daar afgeskuur op ons boude. Wat ‘n belewenis! Daar was nog twee huise waar daar mense gewoon het. Ons het langs die rivier tent opgeslaan. Die ‘ablusie’ was aan die ander kant van die rivier waar die seuns vir ons ‘n sloot gegrawe het waar ons ons ding kon doen. 

Die een dag het ons rivierlangs gestap tot by die Gamkaskloofdam. Ons was aan die wal se kant, die dam was aan die ander kant. Dáár het ons teen die rivierwal uitgeklim tot bo-op die damwal. Dit was angswekkend. Skuins. Ons moes aan bossies vashou om nie te val nie. Die seuns het van agter af gekom en my help sleep. Dalk moes hulle van die ander dogters ook help, ek weet nie. 

Bo gekom, het ek net geweet dat ek nie weer daar sal af nie. Hoe ek weer terug sou kom by die kamp, weet ek nie. Daar was ‘n hek en trappies binne-in die geboude wal en ons kon toe daardeur loop en weer onder uit. Dank die Vader daarvoor!

Met die terugstap het ons nie in die gebruiklike ry gestap nie en die sterk kinders is vooruit. Ek en Mabeth het agter geraak en André Hutchinson, ‘n klasmaat van ons, het saam met ons gestap tot by die kamp. Ek het nie vir André baie goed geken nie, al was ons saam in die klas. Hy was ‘n stil seun en ek dink hy het by sy ouma loseer. Daardie dag het ek ‘n dierbare kant van hom leer ken.

André is verlede week, in die ouderdom van 57, oorlede nadat hulle albei sy bene afgesit het as gevolg van diabetes en hy toe ‘n hartaanval gekry het. Dis ons derde klasmaat wat oorlede is. Juan du Preez het kanker gehad, ek loop nog gereeld sy stiefma raak by die ouetehuis. Die derde een is Henry Lourens, ek kan hom nie so goed onthou nie. Die Here begin ook in ons woud bome uitkap. 

Die laaste dag in die Hel het ons rivierlangs teruggestap tot in Calitzdorp. Ek moet net baie duidelik stel dat dit nie die hele tyd tog te lekker onder langs die rivier was nie. Daar is nie noodwendig altyd ‘n pad nie. Soms moes ons klouter tot bo op ‘n rots, dan weer af. Ons moes mekaar soms letterlik optrek aan die hand. Daardie dag het ek en Ronel vir mekaar kinderstories vertel, alles wat ons kon onthou, amper net soos wat ek nou my herinneringe wat ek nou hier neerskryf. Ons het net al die fabels en ander verhale vertel. Om een of ander rede was my een been daardie dag effens lam en wou my terughou, maar deur die vertel van stories was my aandag op ‘n ander plek en kon ek dit tog met gemak klaarstap.

Ons het ons besig gehou met Ten Green Bottles. Ons het heeltyd gesing van die tien groen bottels wat aan die muur hang, en as een sou val, dan is daar nege oor, totdat daar op die ou end niks oorbly nie. 

Iets wat ek op daardie staproete geleer het, was dat die swakker stappers voor moet loop, die sterkeres agter. Die swakker stappers gee die pas aan en wanneer daar gerus word, kry hulle langer kans om te rus. Baie keer as die agterste klomp bykom, begin die voorstes al weer loop. Ons jonges het voorlangs gestap. 

Die staptoer was ‘n belewenis wat ek lewenslank sal onthou. Jare later het ons gesin weer een dag gery tot in die Hel. Toe ons onder in die Hel is, was daar net een groot donderslag. Op pad terug lê daar ‘n boom oor die pad. Ons, en die motorfietsryers wat aan die ander kant van die boom gewag het, het die boom uit die pad gesleep. 

Toe ons in daardie verskriklike haarnaalddraai in die pas kom, was die pad verspoel. Daar was ‘n hoop grond waar ons moes ry. Net deur die genade van die Here is ons daar oor, my man het die kar in 4×4 gesit en alles aangesit wat hy kon. Genadiglik is hy ‘n ervare boer en kan hy sulke krisisse hanteer. Hy moes ‘n paar keer probeer en dit was glad. Ons het daaroor gekom, terwyl die afgrond net regs van ons was. My seun het vir sy vriend laat weet dat ons vandag amper hemel toe is in die Hel. Maar God het ons beskerm. Soos soveel ander kere ook. 

Mnr Eps Joubert, ek eer u. Ek eer die herinneringe wat ons het, Ek eer u vir u pragtige nalatenskap, die natuurtuin in Bredasdorp wat u begin het, die Voet van Afrika Marathon wat steeds jaarliks gehardloop word en van krag tot krag gaan, die liefde vir wiskunde wat u in ons harte geplant het. Ek eer u vir die ekstra tyd wat u bereid was om op te offer vir ons skoolkinders, dit het ewigheidswaarde en het ons verryk, baie meer as wat ons ooit sou kon dink. 

Toortsie

‘n Visstok

‘Gee ‘n man wat kos vra, ‘n visstok, eerder as ‘n vis’, is ‘n oubekende gesegde. Leer hom eerder visvang, dan kan hy vir homself kos inbring.

Hoe ironies dat dit nou presies is wat gebeur met die vissermanne van Struisbaai, behalwe dat hulle iets anders as visstokke kry.

Want sien, die vissergemeenskap kry regtig baie swaar. Hulle kan nie meer regtig ‘n lewe maak met visvang nie. Daar is baie redes daarvoor wat ek nie almal ken nie.

Ons burgemeester, Paul Swart, het ‘n omgeehart en ek sien gereeld projekte om ons mense te help. Nou het hy ‘n projek begin om hierdie mense te bemagtig om self iets te doen om ‘n inkomste te genereer. Daar is ‘n koper vir rooikranshoutstompies wat as braaihout gebruik word. Rooikransbome is ‘n vervuiling hier by ons.

Daar word houtsae gekoop en vir die mense gegee om klein ondernemimgs te begin waar hulle kan houtmaak en voorsien aan die koper. Is dit nie wonderlik nie?

Die behoefte is egter groot en hy maak staat op skenkings van die publiek. Hulle benodig 20 sae en kon reeds 6 uitdeel. Wanneer almal sae het, beplan hulle om ook die vroue te bemagtig om iets te doen om ‘n inkomste te genereer.

Só skryf ons burgemeester op sy Facebookblad: ‘Ek sou graag almal wil help. Dit is ń projek wat ek persoonlik dryf so ek is ook maar afhanklik van Barhartige Samaritane. Gee maar net kans ek sal by meer uitkom. Met die kettingsae wat reeds uitgedeel was is tot op datum ongeveer 30 permanente werksgeleenthede geskep. Inkomste word gegenereer, kos word op die tafel gesit en kinders word op skool gehou. Indien u ’n Barmhartige Samaritaan is kontak graag my kantoor. God bless.’

Die sae kos ongeveer R5500 elk.

Is dit nie pro-aktief nie? Sulke goed laat my hart vinniger klop. Dit laat my dink aan Evita Peron wat destyds in Argentinië mense se lewens verander het deur onder andere naaimasjiene te skenk sodat vroue klere kon maak en ‘n inkomste verdien.

Doen so voort, mnr die burgemeester.

Toortsie

Tannie Martha se jas

In die vorige bloginskrywing noem ek toevallig van onheilighede wat moontlik mag uitgebroei het. Ek skryf ‘n hele blog, maar Seegogga sien net daardie drie woorde raak. Hierdie val in by Sonell se uitdaging vir die week, naamlik, iets in my kinderdae wat vir my lekker was.

Ek het vertel van ons pinksterdienste op Ouplaas. Die ou omies het regs gesit, die ou tannies links. Ons gesin en die ander gesinne het bymekaar gesit. My ma het agter die klavier gesit en my pa was ouderling op daardie tyd, hy het in die voorste bank gesit saam met die diaken.

En ons drie kinders het alleen gesit.

Maar ons was soet. Voorbeeldig. Ons het ons gedra.

Ouboet wou altyd langs die muur sit, en omdat hy die oudste was, het hy eerste keuse gehad.

Middelboet het altyd gewéns hy kan teen die muur sit.

En ek? Nou ja, watter sê het ek nou gehad? Ek het maar gesit waar ek sit. Langs middelboet en stilweg wonder ek nou of dit altyd so ‘n goeie roep was.

Ons het net gesit en begin sing, toe ouboet vir middelboet fluister of hy langs die muur wil sit.

Natuurlik wil hy, en hulle ruil om.

Die res van die aand is daar aanmekaar ‘n geproes.

Want tannie Martha het haar jas oor die sitplek gegooi. (Sy het net agter ons gesit.)

So, toe ouboet gaan sit, besef hy dat hy ongemaklik sit en daarom is hy toe ewe bereid om sitplekke te ruil.

Middelboet sit toe op die jas.

En elke lied sing Ouboet vir Middelboet: ‘Sit jy lekker?’

Die res van die lied sluk hulle lag weg.

Nou, jare later, wonder ek, hoekom het ons nie net ‘n sitplek opgeskuif nie? Daar was tog 5 of 6 stoele in ‘n ry?

Groetnis

Toortsie

Om die inskrywings van verskillende bloggers in die Lê-Jou-Eier uitdaging te geniet of om self ‘n blog wat jy geskryf het aan te heg by hierdie skakel, klik op die InLinkz skakel net onder die

paddatjie:

http://www.inlinkz.com/new/view.php?id=781922

Vir die reëls van hierdie uitdaging, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposts Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22).